Nieuwe gemeenteraadsleden: bouw voort op deze acht sterke actielijnen

In maart 2026 kiezen inwoners nieuwe gemeenteraden. Dat is hét moment om richting te geven aan de komende bestuursperiode. In de regio Utrecht ligt er al een stevig fundament om op voort te bouwen. In dit artikel leggen we uit waarom regionaal samenwerken loont, de acht actielijnen en hoe je als gemeente kan instappen.

Waarom regionaal samenwerken loont

Gemeenten staan voor grote opgaven: woningbouw, verduurzaming, beheer van de openbare ruimte, grondstoffenschaarste, klimaatadaptatie en sociale vraagstukken. Tegelijkertijd is de uitvoeringskracht beperkt en nemen verplichtingen toe.

Regionale samenwerking biedt dan concrete meerwaarde:

Schaalvoordeel – samen bereik je meer dan alleen
Lerend netwerk – kennis delen, kwaliteit verhogen, sneller opschalen
Actiegericht – geen papieren beleid, maar bewezen aanpakken
Heldere rolverdeling – gemeenten sturen, het netwerk ondersteunt

De Alliantie verbindt bestuur en praktijk via een actief netwerk van bestuurders, bestuurlijke ambassadeurs, het Utrechts Circulair Ambtenarennetwerk (UCAN) en een strategiegroep met partners.

Van koers naar doen: acht actielijnen (2026–2030)

Voor de periode 2026–2030 werkt de regio met een adaptieve actieagenda langs acht samenhangende actielijnen. Geen losse projecten, maar concrete praktijken waarin gemeenten direct kunnen instappen, leren en impact maken.

Circulair ondernemen loopt als rode draad door alle actielijnen. Samen met ondernemers bouwen we aan een sterke regionale basis waarin circulaire oplossingen kunnen groeien en opschalen.

Per actielijn lees je wat dit betekent voor jouw gemeente, welke instrumenten beschikbaar zijn en hoe je kunt aansluiten.

1. Utrechtse Asfaltstrategie

Samen verduurzamen waar de meeste impact zit

Asfalt is verantwoordelijk voor een groot deel van de CO₂-uitstoot in gemeentelijke inkoop. Tegelijkertijd biedt het kansen voor circulariteit, innovatie en kostenbesparing, mits gemeenten en provincie regionaal samenwerken.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
Duurzaam asfalt opnemen als standaard in beheer en aanbesteding Aansluiten bij regionale afstemming van planning en eisen Meewerken aan uniformering van MKI-criteria en materialenpaspoorten

Wat levert het op?
Lagere CO₂-uitstoot Meer grip op kosten en kwaliteit Minder afhankelijkheid van individuele marktpartijen

Aansluiten?
Via de regionale Utrechtse Asfaltstrategie, met uitwisseling tussen wegbeheerders, inkopers en marktpartijen. Voor meer informatie klik hier.

2. Stenen delen in de regio

Hergebruik als nieuwe standaard in GWW en woningbouw

Bij projecten komen waardevolle materialen vrij die nu vaak worden afgevoerd. Door regionaal te delen, besparen gemeenten geld en grondstoffen. Er zijn al gemeenten die hier volop mee aan het testen zijn, deze kennis is waardevolle input voor regionale samenwerking.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Hergebruik als uitgangspunt opnemen in projecten
- Meewerken aan regionale verkenning van opslag en logistiek
- Beschikbare materialen zichtbaar maken in de regio
Wat levert het op?
- Lagere materiaal- en afvalkosten
- Minder gebruik primaire grondstoffen
- Sneller leren van andere gemeenten
Aansluiten?
Via regionale pilots en kennisuitwisseling binnen Cirkelregio Utrecht. Klik hier voor meer info.

3. MKI onder de knie

Sturen op duurzaamheid, meetbaar en uitlegbaar

De Milieukostenindicator (MKI) wordt een steeds belangrijker, en straks verplichte, manier om duurzaamheid mee te nemen in inkoop en ontwerp. Voor zowel ondernemers als gemeenten is het belangrijk een gezamenlijke taal te spreken om echt te kunnen innoveren.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Meedoen aan de regionale pilot om kennis te ontwikkelen over (toepassing van) de MKI
- Medewerkers trainen en ervaring opdoen vóór wettelijke verplichting
- MKI toepassen in GWW-projecten en aanbestedingen
Wat levert het op?
- Onderbouwde duurzame keuzes
- Voorbereiding op landelijke wetgeving
- Minder discussie achteraf, meer sturing vooraf
Aansluiten?
Via regionale trainingen, gezamenlijke pilots en kennisdeling binnen UCAN. Klik hier voor meer informatie.

4. Utrechtse Aanpak Biobased isoleren

Van uitzondering naar norm in de verduurzamingsopgave

Biobased isoleren draagt bij aan CO₂-reductie, een gezondere leefomgeving en een regionale economie. In Utrecht is hiervoor een gezamenlijke aanpak ontwikkeld. Hierin is een nauwe samenwerking met het Meerjarig Collectieve Ontzorgingsprogramma (MCO) van de provincie Utrecht.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Biobased isoleren opnemen als voorkeursoptie in beleid en communicatie
- Aansluiten bij de Utrechtse Aanpak Biobased Isoleren
- Voorbeeld geven met eigen vastgoed en samenwerking met corporaties
- Via een lokale subsidieregeling Biobased optie aantrekkelijker maken
Wat levert het op?
- CO₂-opslag in plaats van uitstoot
- Gezondere woningen
- Nieuwe regionale verdienmodellen (van land tot pand)
Aansluiten?
Via de bestaande regionale aanpak, inclusief leerkringen en een communicatiecampagne. Klik hier voor meer informatie.

5. Agricycling

Lokale kringlopen voor bodem, biodiversiteit en klimaat

Door berm- en natuurmaaisel lokaal te composteren op het boerenerf, sluiten we kringlopen dichtbij huis.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Agricycling meenemen in beheer van groen en bermen
- Samenwerken met lokale boeren en terreinbeheerders
- Kennisdeling en pilots ondersteunen
Wat levert het op?
- Gezonde bodems
- Minder transport en kunstmest
- Versterking van het landelijk gebied
Aansluiten?
Via regionale verkenning en kennisuitwisseling. Klik hier voor meer informatie.

6. Heel Utrecht Repareert

Repareren als vanzelfsprekend gedrag

Repareren is laagdrempelig, zichtbaar en sociaal. Via een gezamenlijke aanpak wordt repareren genormaliseerd. Met dit thema wordt het ingewikkelde thema concreet gemaakt en kunnen de eerste stappen worden gezet.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Aansluiten bij de campagneweken en de reparatiekaart
- Reparatie zichtbaar maken in gemeentelijke communicatie
- Lokale initiatieven en Repair Cafés ondersteunen (reparatienetwerk opzetten)
Wat levert het op?
- Minder afval
- Meer sociale cohesie
- Bewoners actief betrokken bij circulariteit
Aansluiten?
Via het regionale netwerk Heel Utrecht Repareert. Klik hier voor meer informatie.

7. Circulaire bewonersinitiatieven

De kracht van inwoners benutten

Zonder de 1,4 miljoen inwoners van de provincie Utrecht geen circulaire samenleving. Actieve inwoners en bewonersinitiatieven zijn onmisbaar voor gedragsverandering en lokale impact.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Initiatieven faciliteren en verbinden
- Eén herkenbaar aanspreekpunt organiseren
- Ruimte geven voor groei en professionalisering
Wat levert het op?
- Meer draagvlak
- Lokale oplossingen
- Sterke gemeenschappen
Aansluiten?
Via kennisdeling, financiële en regionale ondersteuning. Voor meer informatie klik hier.

8. Circulaire ambachtscentra

Van afval naar waarde en werk

In grof afval zit veel herbruikbare waarde. Regionale samenwerking is nodig om die potentie te benutten.

Voor jouw gemeente
Wat kan een gemeente doen?
- Regionaal samenwerken aan meer hergebruik uit het grof afval
- Hergebruik verankeren in afval- en sociaal beleid
- Vraag creëren via circulair inkopen
Wat levert het op?
- Minder afval
- Meer werkgelegenheid
- Zichtbare circulaire infrastructuur
Aansluiten?
Via de regionale coalitie Circulaire Ambachtscentra. Klik hier voor meer informatie.

Zo kun je als gemeente instappen

Gemeenten hoeven niet alles tegelijk te doen. Aansluiten kan op verschillende manieren:

Kies één of meerdere actielijnen die passen bij je lokale opgaven
Sluit aan bij regionale projecten of pilots
Neem een voortrekkersrol of leer mee met anderen

Al meer dan 10 jaar samenwerking in de Alliantie Cirkelregio Utrecht

Al tien jaar werken gemeenten, provincie, ondernemers, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen samen in de Alliantie Cirkelregio Utrecht. Die samenwerking heeft geleid tot concrete projecten, gedeelde leerervaringen en het breed ondertekende koersdocument Circulair Denken, Regionaal Doen.

Dit artikel is een uitnodiging aan nieuwe raden, colleges en coalitievormers: haak aan bij wat er al staat. Niet opnieuw beginnen, maar versterken wat werkt. Zo zorgen we voor continuïteit, versnelling en zichtbare resultaten.

De Alliantie Cirkelregio Utrecht ondersteunt met verbinding, kennis en organisatie.

Wilt je meer weten of instappen als gemeente?

Neem dan contact op met Ieke Benschop of Pauline van Norden.